رهرو چالاک

رهرو چالاک

مروری بر زندگی ابوعلی سینا

مجید رستنده

ابوعلي حسين بن عبدالله فيلسوف و پزشك و نويسندة پرآوازه ايراني در صفر سال 370 هـ.ق. در روستاي خرمثين (خورميثن) از توابع بخارا چشم به جهان گشود.

حسين كه در ساية حمايت پدر و مادرش عبدالله و ستاره رشد ميكرد، نشانههاي هوش و نبوغ را در اعمال و رفتار خود ظاهر ميساخت. او در كودكي و نوجواني پس از فراگيري قرآن و دانشهاي ادبي و ... به اهتمام پدرش در نزد ابو عبدالله ابراهيم بن حسين ناتلي به تحصيل بيشتر علوم پرداخت و در اندك زماني كتابهاي منطق و اقليدس و المجسطي را نزد استاد يا با مطالعة شخصي فرا گرفت. آنگاه به مطالعه و تحقيق در علوم الهي و طبيعي و طب و رياضي همّت گماشت.

ابن سينا بر اثر معالجة پادشاه ساماني به دستگاه سامانيان راه يافت و با انگيزه و همّت بلندي كه داشت از كتابخانة معتبر آنها بسيار بهره برد. اهتمام او در فراگيري علوم تا آنجا بود كه در هيجده سالگي به همة دانشهاي عصر خويش دست يافت و بعدها گفت كه از آن به بعد دانش او افزايش نيافته ولي پختهتر و استوارتر شده است.

نابغة بزرگ شرق پس از بيست و يك سالگي به تأليف كتاب روي آورد و آثاري پربها و ماندگار پديد آورد كه همه ارزشمند و در خود توجّهاند.

در بیست و دو سالگی پدرش ـ که از کارگزاران دولت سامانی بود ـ از دنیا رفت و ابن سینا مدّتی در بخارا شغل پدر را دنبال کرد و به سبب غلبة آل افراسیاب بر بخارا، این شهر را ترک کرد و به گرگانج رفت و نزد خوارزمشاه علی بن مأمون بن محمّد و وزیرش ابوالحسن احمد بن محمّد السّهلی (السّهیلی) با احترام زیست و شماری از کتابهای خود را تألیف کرد. پس از آن بر اثر نفوذ سلطان محمود غزنوی در خوارزم، همراه ابو سهل مسیحی از گرگانج خارج شد و به گرگان رفت تا با شمسالمعالی قابوس دیدار کند ولی ورود او مصادف بود با حبس و قتل قابوس وشمگیر، بوعلی بناچار از گرگان به دهستان رفت و سپس به گرگان برگشت و تعدادی دیگر از آثار خود را در آنجا تألیف کرد. او سپس به ری رفت و مجدالدّولة دیلمی را معالجه کرد و در اواخر سال 405 به قزوین و همدان رهسپار شد و نه سال در همدان ماند و در همان جا قبل از سال 411 وزارت شمسالدّوله پسر فخرالدولة دیلمی را پذیرفت و در سال 412 پس از فوت شمسالدّوله و رسیدن حکومت به پسرش، سماءالدّوله، بوعلی وزارت وی را نپذیرفت و به کار تألیف پرداخت.

در این هنگام تاجالملک وزیر سماءالدّوله، بوعلی را به مکاتبه با علاءالدّوله کاکویه متّهم نمود و به فرمان سماءالدّوله او را در قلعة «فردجان» زندانی کرد. ابن سینا چهار ماه در این زندان بود و در زندان کتابهای الهدایه، حیّ بن یقضان و القولنج را تألیف نمود. پس از آزادی از زندان مدتی در همدان بود و سپس با شاگرد خود بهطور ناشناس به اصفهان نزد علاءالدّوله کاکویه رفت و در نزد وی با احترام بسیار ماندگار شد و در همه حال با وی بود.

پردیس فرهنگ و ادب...