جلوهxad هایی از آیات و احادیث در سرودهxad های مولانا

جلوهxad هایی از آیات و احادیث در سرودهxad های مولانا

مجید رستنده

جلالالدّين محمد بلخي (رومي) معروف به مولوي و ملقب به خداوندگار و مولانا شاعر عارف مسلك قرن هفتم (672 - 604) کمالxadبخش سبک سنایی و عطّار است و آوازهxadای جهانی دارد.

مولانا در سرودهxadهای خویش زباني ساده و بيتكلّف و مزیّن به آيات تابناک مصحف شریف و احاديث ارجمند دارد. استفادۀ وی از قرآن و حدیث تا آنجاست که عدّهxadای مثنوی او را «قرآن عجم» نامیدهxadxadاند.

جلوهxadهای گوهرهای تابناک قرآن و حدیث در دیوان کبیر (کلّیّات شمس) هم بسیار فراوان و متنوّع است. در این نوشتار نمونهxadهایی از این ویژگی ممتاز سبکی در هر دو اثر ارائه میxadشود، هرچند گزینش در این خصوص بسیار دشوار است:

تخت دل معمور شد، پاک از هوا

بین که الرّحمن علی العرش استوی

(مثنوي، دفتر اوّل، بیت 3679)

مولوی آیۀ زیر را در بیت مذکور تضمین کرده است:

الرَّحمنُ عَلَی العَرشِ استَوی: خدای رحمان بر عرش استیلا یافته است. (طه: 5)

*

گفت: ما زاغیم، همچون زاغ نه

مست صبّاغیم، مست باغ نه

(مثنوي، دفتر اوّل، بیت 3969)

مولوی در این بیت علاوه بر این که از قرآن کریم استفاده کرده، سخنش را به نغمۀ حروف (Alliteration) نیز آراسته است:

مازاغَ البَصَرُ وَ ماطَغی: ديده(اش) منحرف نگشت و (از حد) درنگذشت. (نجم: 17)

*

پردیس فرهنگ و ادب...